Een van de belangrijkste functies van de media in een democratische samenleving is de politieke functie, waarbij de media vooral een kritiek en waakhond functie heeft ten opzichte van de politieke machthebbers. De media wordt ook wel het hart van de democratie genoemd, en de vierde macht naast de rechterlijke, wetgevende en uitvoerende macht. Om deze belangrijke functie te kunnen waarborgen, staat de overheid garant als beschermer van de persvrijheid zoals verankerd in de wetgeving. Het recht op vrije meningsuiting zoals opgenomen in art. 19 en 25 (vrijheid van drukpers en van eredienst) van de Belgische grondwet sinds 1830 zijn daar voorbeelden van. Het wordt verder ook op Europees niveau als fundamenteel erkend door het EVRM (artikel 10). Alle lidstaten van de Raad van Europa hebben zich ertoe verbonden dit recht na te leven en het Hof van Justitie van Straatsburg kijkt hier op toe.

De overheid moet als beschermer van deze democratische principes dus ook de vrijheid garanderen die de pers nodig heeft om haar functie als vierde macht in een democratie te vervullen. Dit geldt zowel voor de oude als nieuwe media. Zo besliste het Arbitragehof op 7 juni dat het bronnengeheim, dat journalisten de kans geeft informatie te publiceren zonder daarvoor hun bronnen te moeten vrijgeven, niet langer enkel zou gelden voor bezoldigde journalisten. Hierdoor kunnen ook bloggers of andere mensen die hun journalistieke bevindingen online willen publiceren zich beroepen op dit recht.

In de praktijk is deze relatie tussen staat en media niet zo zuiver. Vaak wordt de staat vertegenwoordigd door politici met eigen belangen en liggen mediabonzen vooral wakker van hun omzetcijfers. In het Verenigd Koninkrijk vertaald dit zich bijvoorbeeld in een veel sceptischere houding van de Union for Journalist in Britain and Ireland jegens de overheid en jegens de staat. Zo vond er zes maal overleg plaats tussen BSkyB en de beleidvoerders tijdens de gesprekken die leiden tot de Communications Act in 2003 en dat rijst natuurlijk vragen.

De functie van vierde macht die stoelt op de persvrijheid wordt dan ook vaak door onafhankelijke organisaties gemonitord. Op Europees niveau bundelen nationale en internationale media-organisaties hun krachten in de World Press Freedom Committee (www.wpfc.org). Zij vormen een watchdog voor vrije nieuwsmedia bij UNESCO, de UNCHR, de Verenigde Naties, de Raad van Europa, de Europese Unie en andere internationale vergaderingen die rond persvrijheid werken. Deze organisatie wil op die manier een front vormen tegen restricties op nieuws. Deze restricties zijn vaak echter zeer ambigu en niet gemakkelijk na te gaan, bijvoorbeeld wanneer ze zich afspelen op een lunch tussen politici en uitgevers.

(*) Verplichte velden

Uw e-mail adres zal nooit publiek vertoond worden op de site.

Enkel volgende elementen worden aanvaard bij het versturen van uw reactie:

• * em
• * strong
• * blockquote
• * code